Akt małżeństwa nr 35/1847
Parafia Ewangelicko-Augsburska Świętej Trójcy w Warszawie
Działo się w Warszawie dnia czternastego lutego tysiąc osiemset czterdziestego siódmego roku, o godzinie ósmej wieczorem.
Wiadomo czynimy, że w obecności świadków: Krystiana Bunka, majstra stolarskiego, lat trzydzieści osiem, i Michała Kronera, kataryniarza, lat pięćdziesiąt dziewięć liczących – pierwszego pod numerem trzy tysiące osiemset siedemdziesiąt cztery, drugiego pod numerem tysiąc sześćdziesiąt jeden w Warszawie zamieszkałych – zawarte zostało w dniu dzisiejszym religijne małżeństwo między Janem Edwardem Hermanem Knittlem, młodzianem, stolarzem, przy ulicy Mazowieckiej w Warszawie pod numerem tysiąc trzysta czterdzieści sześć zamieszkałym, synem majstra postrzygackiego w Kaliszu Karola i zmarłej Karoliny ze Strasburgerów, niegdyś małżonków Knittel, urodzonym w Grünbergu na Śląsku, ewangelikiem, lat dwadzieścia dziewięć liczącym, a panną Emilią Flügge, córką starszą tutejszego majstra stolarskiego Jana Piotra i zmarłej Katarzyny z Sikowskich, niegdyś małżonków Flügge, urodzoną w Warszawie, ewangeliczką, lat osiemnaście liczącą, w Warszawie przy ulicy Długiej pod numerem pięćset pięćdziesiąt jeden przy ojcu zamieszkałą.
Małżeństwo to poprzedziły trzy zapowiedzi w kościele tutejszym ewangelickim w dniach trzydziestym pierwszym stycznia oraz siódmym i czternastym lutego roku bieżącego. Tamowania małżeństwa nie było. Małżonkowie nam oświadczają, że nie zawarli umowy przedślubnej. Pozwolenie ustne obecnego aktowi temu ojca nowozaślubionej udzielone zostało. Akt ten stawającym i świadkom przeczytany, przez nich, jak też przez ojca nowozaślubionej, podpisany został.
Akt małżeństwa nr 201/1901
Parafia Świętego Krzyża w Warszawie
Działo się w Warszawie, w parafii Św. Krzyża, dwudziestego ósmego czerwca tysiąc dziewięćset pierwszego roku, o wpół do dwunastej rano.
Oświadczamy, że w obecności [Jana Sieńkowskiego?], lat [wiek], i Pawła Owerłło, Artysty Dramatycznego Warszawskich Teatrów Rządowych, pełnoletnich, zamieszkałych w Warszawie, zawarty został w dniu dzisiejszym religijny związek małżeński między: Konstantym Augustem (dwojga imion) Knittlem (Konstantym Augustem Knittelem), wyznania reformowanego, kawalerem, obywatelem m. Warszawy, zamieszkałym w Warszawie pod numerem tysiąc dwieście pięćdziesiątym ósmym A, urodzonym w Warszawie, synem Hermana i Rozalii z Bentzów, małżonków Knittel, oraz Eugenią Teodozją (dwojga imion) Jabłońską, panną, utrzymującą się z własnych środków, zamieszkałą w Warszawie pod numerem tysiąc dwieście pięćdziesiątym ósmym A, urodzoną w Warszawie w parafii Św. Aleksandra, córką Serafina i Walerii z Jurasińskich, małżonków Jabłońskich.
Małżeństwo to poprzedziła jedna zapowiedź, opublikowana ze strony narzeczonej w tutejszej, a ze strony narzeczonego w Ewangelicko-Reformowanej parafii; z dwóch pozostałych zapowiedzi nastąpiło zwolnienie na mocy zezwolenia Generalnego Konsystorza [Rzymskokatolickiego] oraz Konsystorza Ewangelicko-Reformowanego. Nowożeńcy oświadczyli, że umowy przedślubnej między nimi nie zawarto. Oświadczyli oni również, że zrodzonego przed wstąpieniem w związek małżeński, we wspólnym ich pożyciu, syna Feliksa Edmunda (Feliksa Edmunda), urodzonego w Warszawie w parafii Św. Aleksandra, uznają za własnego i na podstawie niniejszego aktu nadają mu wszelkie prawa prawego dziecka.
Religijnego obrzędu zaślubin dopełnił Ksiądz [nazwisko urzędnika/księdza]. Akt ten, po przeczytaniu, przez Nas, nowożeńców i świadków podpisany został.
(Podpisy na dole dokumentu) [Podpis urzędnika/księdza]
Konstanty Knittel
Eugenja Jabłońska
Jan [Sieńkowski?]
Paweł Owerłło
(Uwaga: Na lewym marginesie znajduje się dodatkowa adnotacja urzędowa)
Małżeństwo zostało rozwiązane rozwodem w 1910 roku. W 1915 roku Eugenia Teodozja zawarła drugi związek małżeński z Adamem Haber-Włyńskim, lotnikiem i pionierem lotnictwa.
KSIĘGA METRYKALNA NA ROK 1902, CZĘŚĆ DRUGA, O ZAWARTYCH MAŁŻEŃSTWACH
Liczba porządkowa ślubów: 76
Miesiąc i dzień: sierpień, 26
Stan, imię, imię ojca (otczestwo), nazwisko i wyznanie pana młodego, i które małżeństwo:
Mieszczanin miasta Warszawy Prokopij Hermanowicz Knittel [Prokop syn Hermana Knittel], wyznania prawosławnego, pierwszy związek małżeński.
Wiek pana młodego: 36
Stan, imię, imię ojca, nazwisko i wyznanie panny młodej, i które małżeństwo:
Córka zmarłego Kapitana, panna Maria Jefimowna Jurjewa [Maria córka Eufemiusza Jurjewa], wyznania prawosławnego, pierwszy związek małżeński.
Wiek panny młodej: 27
Kto sprawował sakrament: Proboszcz cerkwi [brak czytelnego nazwiska w samej rubryce, odwołanie do podpisów na dole] wraz z asystującym duchowieństwem.
Poręczyciele (świadkowie):
Ze strony pana młodego: Członek Warszawskiego Sądu Okręgowego, Radca Kolegialny Michaił Pietrowicz Aleksiejew oraz Asesor Kolegialny Aleksandr Iwanowicz Zacharow.
Ze strony panny młodej: Członek Warszawskiego Sądu Handlowego, Asesor Kolegialny Paulin Paulinowicz Zdanowicz oraz Sztabs-kapitan Iwan Iwanowicz Maksimowicz.
Podpisy świadków zapisu na życzenie: (kolumna pusta)
Proboszcz cerkwi, Protojerej Jurij Tatarow [nazwisko z podpisu]
Diakon [...]
Diakon [...]
Młodszy psalmista [...]
Akt małżeństwa nr 76/1902
Parafia p.w. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w Warszawie
Źródło: Akt małżeństwa nr 433/1906, parafia Warszawa-Leszno, Narodzenia Najświętszej Marii Panny (wpis sporządzony na podstawie alegat; brak właściwego aktu).
W 1906 roku Stefania Janina Knittel, córka Karola Knittla i Emilii z Fleischerów, zawarła związek małżeński z Eugeniuszem Feliksem Krygierem, synem Jana Krygiera i Heleny z Buszków.
Nagłówek (lewa strona): Indult Arcybiskupa Metropolity Warszawskiego 24 stycznia 1915 r.
N 488
Tytuł formularza (na obu stronach): Egzamin przedślubny osób wstępujących w związek małżeński uczyniony przy świadkach 1 lutego 1915 r.
PYTANIA I ODPOWIEDZI:
1) Jakie jest Wasze imię i nazwisko, a także imiona rodziców?
Pan Młody: August-Emil syn Karola i Emilii z d. Fleischer prawowitych małżonków Knittel /Knittel/.
Panna Młoda: Maria-Kazimiera córka Józefa i Józefy z d. Leszczyńskiej prawowitych małżonków Baurska.
2) Skąd [Pan/Pani] pochodzi, ze wskazaniem miejsca urodzenia, parafii, powiatu i guberni?
Pan Młody: Parafii ewangelicko-augsburskiej w Warszawie.
Panna Młoda: Parafii Św. Andrzeja w Warszawie.
3) Ile liczy [Pan/Pani] sobie lat, zgodnie z metrykalnym poświadczeniem?
Pan Młody: 21 kwietnia 1878 r.
Panna Młoda: 27 sierpnia 1886 r.
4) Jakiego wyznania?
Pan Młody: Ewangelicko-augsburskiego.
Panna Młoda: R[zymsko]-katolickiego.
5) Jakiego stanu z pochodzenia?
Pan Młody: Mieszczanin m. Warszawy.
Panna Młoda: Mieszczanka m. Warszawy.
6) Od jakiego czasu zamieszkuje [Pan/Pani] w tej parafii, ze wskazaniem miejsca zamieszkania?
Pan Młody: 3 m[iesiące]. (Dopisek na środku odsyłający do obu stron: Poświadczenie Prystawa [Komisarza policji] VII Cyrkułu/Rewiru m. Warszawy 28 czerwca 1914 r. N 598)
Panna Młoda: Przy rodzicach. (Dopisek na środku: Poświadczenie Prystawa VII Cyrkułu m. Warszawy 23 stycznia 1915 r. N 104)
7) Czy nie pozostaje [Pan/Pani] już w związku małżeńskim?
Pan Młody: Nie, kawaler.
Panna Młoda: Nie, panna.
8) Czy dobrowolnie i z własnej chęci wstępuje [Pan/Pani] w ten związek małżeński?
Pan Młody: Tak.
Panna Młoda: Tak.
9) Czy za wiedzą rodziców, opiekunów lub krewnych?
Pan Młody: Za wiedzą matki.
Panna Młoda: Za wiedzą rodziców.
10) Czy nie składał(a) [Pan/Pani] ślubów życia w czystości lub wstąpienia do stanu zakonnego?
Pan Młody: Nie.
Panna Młoda: Nie.
11) Czy nie zaręczał(a) się [Pan/Pani] z inną osobą i kiedy?
Pan Młody: Nie.
Panna Młoda: Nie.
12) Czy nie jesteście ze sobą spowinowaceni lub spokrewnieni przez krew, a także w pokrewieństwie i powinowactwie duchowym?
Pan Młody: Nie.
Panna Młoda: Nie.
PODPISY:
Formuła: Że na takie pytania prawdziwie i zgodnie z sumieniem odpowiedziałem/am, w tym własnoręcznie się podpisuję:
(Podpis Pana Młodego): August Emil Knittel
(Podpis Panny Młodej): Maria Kazimiera Baurska
Formuła: O dokładności takiego egzaminu my, obecni przy nim świadkowie, ręcząc pod odpowiedzialnością, własnoręcznymi podpisami poświadczamy:
(Podpis świadka na lewej stronie): Franciszek Iwanow Wołodkowicz [?]
(Podpis świadka na prawej stronie): [...] Wawrzyniec Łangusz [?]
Formuła: Niniejszy akt, przy mnie sporządzony i podpisany, oznaczam:
(Podpis duchownego przyjmującego protokół na dole pośrodku)
Źródło: Akt małżeństwa nr 426/1920, parafia Świętego Krzyża w Warszawie.
Data ślubu: 14 października 1920 roku.
W 1920 roku Feliks Edmund Knittel, lat 22, kawaler, podporucznik Wojsk Polskich, zamieszkały przy ul. Wareckiej (nr hip. 1356), zawarł związek małżeński z Heleną Markowską, lat 20, panną, mieszkającą przy matce pod tym samym adresem. Pan młody był synem Konstantego Augusta Knittla i Eugenii Teodozji z Jabłońskich. Panna młoda była córką Stanisława Augustyna Markowskiego i Heleny z Rozembergów. Świadkami ślubu byli Piotr Konferowicz, urzędnik, oraz Antoni Lenartowicz, oficjalista.
Źródło: Akt małżeństwa nr 225/1930, parafia św. Aleksandra w Warszawie.
W 1930 roku Feliks Edmund Knittel, lat 31, oficer rezerwy, urodzony w Warszawie (akt ur. nr 858/1900), zamieszkały przy ul. Marszałkowskiej (nr hip. 1373), zawarł związek małżeński z Felicjanną Bielewską, lat 29, panną, pracującą jako biuralistka, zamieszkałą przy ul. Książęcej (nr hip. 1749). Pan młody był synem Konstantego Augusta Knittla i Eugenii Teodozji z Jabłońskich. Panna młoda była córką Marcelego Bielewskiego i Kunegundy z Troszczyńskich. Świadkami ślubu byli Maria Garlicka, nauczycielka, oraz Stanisław Wojciechowski, woźny.
Źródło: Marriage License Application, Ohio, United States, Marriages.
Data: 30 listopada 1940 roku. Miejsce: Ohio, USA.
W 1940 roku złożono wniosek o zawarcie małżeństwa przez Wierę Knittel i Juliusza Piaskowskiego. Pan młody, lat 53, urodzony ok. 1887 roku w Polsce, mieszkał w Detroit; był synem Wincentego Piaskowskiego i Marii (Mary) [?] (pisownia niepewna) i pozostawał po rozwodzie. Panna młoda, lat 26, urodzona ok. 1914 roku w Polsce, była córką Prokopa Knittla i Marii z Jurjewów. Kilka miesięcy wcześniej, 26 kwietnia 1940 roku, Wiera Knittel figurowała w spisie ludności USA jako służąca, zamieszkała przy 15th Street, Apt. 2, Miami Beach (Floryda), w gospodarstwie Roberta Bowera. W 1935 roku jej miejscem zamieszkania było Detroit (Michigan).
Źródło: Akt małżeństwa nr 62/1941, parafia św. Aleksandra w Warszawie.
W 1941 roku Dionizy Ostromęcki, kawaler, właściciel biura, urodzony w 1912 roku w Łojewie, syn Juliana Ostromęckiego i Józefy z Karwowskich, zawarł związek małżeński z Felicjanną Knittel (z d. Bielewska). Panna młoda, urodzona w 1901 roku w Warszawie, była wdową po Feliksie Edmundzie Knittlu, zamordowanym w KL Auschwitz 19 grudnia 1940 roku. Pracowała jako urzędniczka. Małżonkowie zamieszkiwali przy ul. Żurawiej (nr hip. 1628) w Warszawie. Świadkami ślubu byli Tadeusz Marciniak, właściciel drukarni, oraz Kazimierz Słupski, pracownik pocztowy.
Przy analizie i porządkowaniu materiałów źródłowych oraz przygotowaniu części ilustracji wykorzystano narzędzia sztucznej inteligencji. Wszystkie ustalenia badawcze, interpretacje, dobór źródeł oraz ostateczna redakcja opracowania pozostają odpowiedzialnością autora.
© 2025 Bartosz Jurczak