Jan Powarow i firma Istomina

Pierwsze małżeństwo Rozalii Anny Knittel wiązało ją z rosyjskim środowiskiem handlowym Warszawy drugiej połowy XIX wieku. Jej mężem został Jan Powarow, rosyjski księgarz i współpracownik firmy W. M. Istomina, jednego z bardziej znaczących i trwałych rosyjskich przedsiębiorstw handlowych działających w Królestwie Polskim. W nekrologu Powarowa z 1895 roku określono go wprost jako „współpracownika firmy W. M. Istomina”.

Skład herbaty przy Krakowskim Przedmieściu

Firma Istomina działała w Warszawie od 1837 roku. Jej siedziba znajdowała się przy Krakowskim Przedmieściu, pod późniejszym numerem 7. Jeszcze w ogłoszeniu z 1892 roku W. M. Istomin przypominał, że jego skład herbaty funkcjonuje w Warszawie od ponad pół wieku. Firma sprowadzała herbatę z Rosji, korzystając z wielkich szlaków handlowych prowadzących przez Kiachtę i jarmark w Niżnym Nowogrodzie. W 1892 roku reklamowała m.in. herbaty pochodzące z renomowanego domu handlowego Piotra Botkina Synów.

Skala handlu była znaczna. W 1860 roku „Kurjer Warszawski” informował o dużym transporcie herbaty sprowadzonym przez Istomina z jarmarku niżegorodzkiego do jego składu przy Krakowskim Przedmieściu. Sam koszt przewozu z Niżnego Nowogrodu do Warszawy wyniósł dwa tysiące rubli srebrem. Prasa zwracała przy tym uwagę na rolę Kiachty jako jednego z najważniejszych punktów tranzytowych w handlu herbatą docierającą do Imperium Rosyjskiego, a następnie do Warszawy.

Wsiewołod Istomin

Właściciel przedsiębiorstwa, Wsiewołod Istomin, należał do elity rosyjskiego kupiectwa. W 1856 roku występował jako kupiec 1. gildii oraz księgarz-komisjoner Okręgu Naukowego Warszawskiego. W tym samym roku otrzymał prawa osobistego poczesnego obywatelstwa (почётный гражданин). W dokumencie nadawczym podkreślono, że wyróżnienie przyznano mu za zasługi w „rozszerzeniu w Królestwie Polskim znajomości języka i literatury rosyjskiej”. Jego działalność handlowa łączyła się więc z oficjalnymi strukturami rosyjskiej administracji oświatowej.

Pozycja Istomina z czasem jeszcze wzrosła. W 1872 roku występował już jako dziedziczny obywatel honorowy. Wówczas uzyskał zgodę władz na prowadzenie w Warszawie osobnej państwowej agentury sprzedaży kart do gry, towaru objętego monopolem skarbowym. Karty miały być sprzedawane zarówno w jego magazynie przy Krakowskim Przedmieściu 7, jak i w miastach gubernialnych Królestwa Polskiego po cenach ustalonych przez państwo.

Działalność Istomina nie ograniczała się zatem do handlu herbatą. Łączyła handel hurtowy i detaliczny, księgarstwo oraz działalność prowadzoną w ramach państwowej koncesji. Agata Tuszyńska zalicza Istomina do zamożnych rosyjskich przedsiębiorców Warszawy, którzy dorobili się fortun na handlu herbatą, i wskazuje również na jego inwestycje w nieruchomości w rejonie Alej Jerozolimskich i Nowego Światu.

Kontynuacja przedsiębiorstwa

Firma przetrwała przez kolejne dziesięciolecia. W warszawskim spisie handlowym z 1894 roku figuruje zapis „K. W. Istomin p. f. W. M. Istomin”, czyli K. W. Istomin prowadzący działalność „pod firmą W. M. Istomin”, nadal przy Krakowskim Przedmieściu 7. Świadczy to o trwałości marki i kontynuowaniu przedsiębiorstwa pod utrwalonym szyldem, choć dostępne materiały nie pozwalają jednoznacznie określić relacji rodzinnej lub prawnej między K. W. a W. M. Istominem.

Jan Powarow i rodzina Knittlów

Związek Jana Powarowa z tym przedsiębiorstwem umieszcza go w środowisku rosyjskiego handlu, księgarstwa i administracyjnie regulowanej działalności gospodarczej Warszawy. Zachowany nekrolog z 16 kwietnia 1895 roku określa go jednoznacznie jako współpracownika firmy W. M. Istomina.

Powarow zmarł w 1895 roku, pozostawiając Rozalię Annę z trojgiem dzieci: Aleksandrem, Borysem i Anną. Najstarszy Aleksander urodził się w 1886 roku, Borys w 1890, a najmłodsza Anna w roku śmierci ojca.

Pierwsze małżeństwo Rozalii Anny wprowadziło więc rodzinę Knittlów w krąg rosyjskiego handlu i księgarstwa oraz przedsiębiorstwa posiadającego długoletnią pozycję rynkową, znaczny kapitał i bezpośrednie związki z instytucjami Imperium Rosyjskiego.