ROZALIA ANNA

Rozalia Anna Knittel, w rodzinie i źródłach niemal zawsze nazywana Anną, a w kręgu domowym „N(i)ulcią”, urodziła się w 1868 roku w Warszawie jako trzecie dziecko Hermana Knittla, majstra stolarskiego, i jego drugiej żony Rozalii z Bentzów. Była młodsza od Prokopa i Heleny, a starsza od Władysława i najmłodszego Konstantego Augusta.

Jej ojciec zmarł, gdy Anna miała około dziesięciu lat, a w 1881 roku zmarła również matka. Rodzeństwo znalazło się w sytuacji osierocenia. Anna wchodziła w dorosłość wcześnie, bez rodzicielskiego zaplecza, w realiach wymagających szybkich i praktycznych decyzji.

PIERWSZE MAŁŻEŃSTWO: JAN POWAROW

Około połowy lat osiemdziesiątych XIX wieku Anna zawarła pierwsze małżeństwo z Janem Powarowem, Rosjaninem, księgarzem związanym zawodowo z rosyjskim środowiskiem handlowo-oświatowym Warszawy.

Powarow współpracował z firmą W. M. Istomina — jednym z ważniejszych rosyjskich domów handlowych w Królestwie Polskim, zajmującym się m.in. handlem książkami, herbatą oraz kartami do gry, towarem objętym w Imperium Rosyjskim monopolem państwowym.

Małżeństwo to funkcjonowało w realiach wielonarodowej Warszawy epoki zaborów, gdzie związki ponad podziałami narodowymi i wyznaniowymi należały do codzienności miejskiej.

Z tego związku urodziło się troje dzieci. Najstarszy syn, Aleksander, przyszedł na świat 10 listopada 1886 roku. W 1890 roku urodził się Borys. Najmłodsza była córka Anna, urodzona w 1895 roku, w roku śmierci ojca.

W kwietniu 1895 roku Jan Powarow zmarł. Anna, mająca niespełna dwadzieścia siedem lat, została wdową z trójką małych dzieci, w tym z nowo narodzonym niemowlęciem. W źródłach prasowych z tego okresu występuje jako „Anna Powarow”, m.in. na listach darczyńców wspierających kolonie letnie dla dzieci.

Okres wdowieństwa łączył konieczność samodzielnego utrzymania rodziny z potrzebą ponownego ułożenia życia.

Losy dzieci z pierwszego małżeństwa są tylko częściowo uchwytne. Aleksander, po drugim małżeństwie matki formalnie przyjęty do rodziny Daabów, pracował w dorosłym życiu jako urzędnik administracji państwowej. Zmarł 28 sierpnia 1938 roku i został pochowany w grobie rodzinnym Daabów na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (kwatera AL 2/1/10).

Borys Powarow, również formalnie przyjęty do rodziny Daabów, zmarł w 1916 roku.

DRUGIE MAŁŻEŃSTWO: ADOLF DAAB

W 1897 roku Anna zawarła drugie małżeństwo z Adolfem Daabem, warszawskim przedsiębiorcą budowlanym i przemysłowcem.

Adolf Daab, urodzony 28 kwietnia 1872 roku w Warszawie, był młodszym bratem Leopolda Daaba, męża Heleny Knittel. Małżeństwo to podwójnie związało rodziny Knittlów i Daabów, wzmacniając istniejącą sieć relacji rodzinnych i gospodarczych.

Adolf Daab przyjął jako własnych dwóch synów Anny z pierwszego małżeństwa. W zachowanych wspomnieniach Adolfa Daaba Anna jawi się jako centralna postać życia rodzinnego, konsekwentnie obecna w codzienności domu, określana przez męża i bliskich pieszczotliwym imieniem „N(i)ulcia”.

Z małżeństwa Anny i Adolfa Daaba urodziły się cztery córki, wszystkie dożyły wieku dorosłego i poprzez małżeństwa weszły w kolejne kręgi warszawskiego mieszczaństwa, inteligencji i elit zawodowych.

Najstarsza córka, Halina (ur. 1898), poślubiła Franciszka Kuestera, właściciela ziemskiego. Zmarła w 1989 roku. Spoczywa w grobie rodzinnym Daabów na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (kwatera AL 2/1/10). Jej córka, Anna Kuester (1920–2012), odegrała szczególną rolę w zachowaniu pamięci rodzinnej. To dzięki jej decyzji zachowały się wspomnienia Adolfa Daaba, które zostały opracowane przez Tadeusza Stegnera i wydane drukiem w 1996 roku pod tytułem W Warszawie i na Krymie.

Druga córka, Jadwiga (ur. 1900), wyszła za mąż za Bogusława Weigla, właściciela garbarni i przedstawiciela warszawskiego przemysłu skórzanego. Zmarła w 1996 roku.

Trzecia córka, Irena (ur. 1902), poślubiła Czesława Młot-Fijałkowskiego, generała Wojska Polskiego. Zmarła w 1975 roku.

Najmłodsza córka, Alicja (ur. 1905), wyszła za mąż za Karola Wiktora Schweitzera, właściciela Parowej Fabryki Musztardy A. Schweitzer w Warszawie. Zmarła w 1981 roku.

Adolf Daab zmarł 27 stycznia 1924 roku w Paryżu. Anna po raz drugi została wdową. Przeżyła męża o czternaście lat. Zmarła w 1938 roku w Warszawie, dożywszy siedemdziesięciu lat. Jej życie obejmuje pełne spektrum doświadczeń kobiety warszawskiego mieszczaństwa drugiej połowy XIX i pierwszych dekad XX wieku: wczesne osierocenie, dwa małżeństwa — pierwsze zawarte z konieczności, drugie z trwałego wyboru — dwukrotne wdowieństwo oraz długotrwałe funkcjonowanie w sieci powiązań rodzinnych i społecznych.